http://qh.journals.miu.ac.ir/ مطالعات قرآن و علوم fa daily 1 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11902.html http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11903.html انقلاب اسلامی ایران به مثابه پدیده‌ای متأثر از آموزه‌های وحیانی، از ابتدای طلوع، هدف کانونی استکبار جهانی قرار گرفت. جبهه استکبار برای مهار این انقلاب، از جنگ سخت تا جنگ نرم را به کار بست و با طراحی طیف گسترده‌ای از عملیات‌های روانی و راهبردهای نفوذ، کوشید تا سرمایه اجتماعی و اعتقادی ملت ایران، به‌ویژه نسل جوان و بدنه کارگزاران نظام را تحلیل ببرد. در چنین زیست‌بوم تهدیدآمیزی، امام خامنه‌ای با اتکا به قرآن و در مقام رهبری هوشمند و زمان‌شناس جهان اسلام، آموزه «مرزبندی راهبردی با دشمن» را به مثابه یک نظریه قرآنی ـ سیاسی برای مواجهه فعال با توطئه‌های دشمن متخاصم صورتبندی فرمودند. این نوشتار با کاربست روش توصیفی‑تحلیلی و با هدف کشف و تبیین مبانی قرآنی مرزبندی با دشمن، اندیشه سیاسی ایشان را مورد بررسی قرار داده و برآیند پژوهش حاکی از آن است که مرزبندی با دشمن در منظومه فکری امام خامنه‌ای، ریشه در مبانی قرآنی متقنی از جمله: دشمن‌شناسی، مصون‌سازی جامعه در برابر تهاجم نرم، قاعده‌مندی تعامل با نظام بین‌الملل، تمییز مفهومی میان دشمن و رقیب سیاسی، صیانت از عزت ملی و فراملی جهان اسلام و حراست از استقلال کشور دارد. همچنین این پژوهش نشان می‌دهد که مرزبندی با دشمن، راهبردی پیش‌دستانه برای صیانت از دستاوردهای انقلاب و ضامن عزتمندی پایدار جامعه اسلامی در تمام عرصه‌ها است. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11904.html تبلیغ در محیط نظامی به‌مثابه یکی از ارکان راهبردی در حفظ و ارتقای روحیه، تقویت انگیزش، تعمیق ارزش‌های معنوی و افزایش آمادگی رزمی نیروها، از جایگاهی بنیادین برخوردار است. ازاین‌رو، تبیین اصول حاکم بر مدیریت این حوزه با اتکا به منابع اصیل دینی، ضرورتی انکارناپذیر می‌نماید. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، تبیین و نظام‌مندسازی اصول مدیریت تبلیغ در محیط نظامی، بر پایه آموزه‌های قرآن کریم و با تأکید بر اندیشه‌های امام خامنه‌ای، انجام شده است. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر تحلیل توصیفی ـ تحلیلی منابع کتابخانه‌ای، شامل آیات قرآن کریم و بیانات مرتبط با حوزه تبلیغ، جنگ نرم و مسائل فرهنگی ـ نظامی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اصول مدیریت تبلیغ در این حوزه را می‌توان در سه سطح «بنیادین»، «ارزشی ـ اخلاقی» و «مدیریتی ـ اجرایی» صورت‌بندی کرد. در سطح بنیادین، اصولی چون علم‌محوری، مخاطب‌شناسی، موقعیت‌شناسی و ارزیابی مستمر عملکرد؛ در سطح ارزشی، خدامحوری، ارزش‌شناسی و آخرت‌گرایی؛ و در سطح مدیریتی، قاطعیت، اولویت‌بندی، اعتدال و نظارت، نقش محوری ایفا می‌کنند. همچنین نتایج حاکی از آن است که التزام به این اصول، ضمن ارتقای سطح معرفتی و مهارتی مدیران و کارگزاران تبلیغ در محیط‌های نظامی، به افزایش اثربخشی فعالیت‌های فرهنگی و تقویت انسجام معنوی در نیروهای مسلح می‌انجامد. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11905.html علوم انسانیِ رایج، به دلیل انفصال از هدایت وحیانی و اتکای صرف بر عقل محدود بشر، دچار بحران معرفتی و اخلاقی شده و به ابزاری برای سلطه و استثمار تبدیل گردیده است. در این میان، قرآن کریم به عنوان کامل‌ترین منبع الهی، می‌تواند مرجعیت حاکم بر نظریات علوم انسانی را ایفا کند. این پژوهش از نوع بنیادی-نظری بوده و با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد اجتهادی و استنباطی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که جامعیت قرآن در سه قلمرو عمقی، زمانی و مکانی قابل تبیین است و قرآن ضمن ارائه راهکارهای مدیریت روابط چهارگانه انسان، به عنوان چارچوب هنجاریِ علوم انسانی عمل می‌کند. مرجعیت علمی قرآن نیز در سه ساحت منابع، روش و ارزش‌گذاری تحقق می‌یابد و از منظر اندیشه مدیریتی امام خامنه­ای، این مرجعیت به معنای «فصل‌الخطاب بودن» قرآن در تعارض با نظریات بشری است، نه «منبع بودن» برای تمام گزاره‌های علمی. پذیرش جامعیت و مرجعیت علمی قرآن، شرط لازم و ضروری برای تحول در علوم انسانی و طراحی الگوی مدیریت فرهنگیِ قرآنی است. این چارچوب نظری می‌تواند ضمن حفظ پویایی علمی، از انحراف علوم انسانی به سمت سکولاریسم و ابزارگرایی جلوگیری کرده و زمینه دستیابی به «مرجعیت علمی» مورد نظر رهبر معظم انقلاب را فراهم آورد. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11906.html «بصیرت» به عنوان یکی از ارکان کلیدی در اثربخشی حداکثری مدیریت، به‌ویژه در مدیریت الهی و رحمانی که با اتکا به منابع محدود و جهت‌گیری به سوی اهداف ترسیم‌شده عمل می‌کند، شناخته می‌شود. بهره‌مندی از این ویژگی، مدیران را در برابر لغزش‌های احتمالی مصون داشته و با فراهم آوردن درک واقع‌بینانه از حقایق، بستر تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر شناخت صحیح را فراهم می‌آورد. با عنایت به ریشه‌های قرآنی واژه «بصیرت» و جایگاه قرآن کریم به عنوان راهنمای هدایت بشر، تبیین مفهومی این اصطلاح و انطباق آن با مبانی مدیریت، از اهمیت راهبردی برخوردار است. این پژوهش با هدف واکاوی نقش بصیرت در مدیریت و تشریح کارکردهای مدیران بصیر، به روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر الگوی واژه‌پژوهی قرآنی و تطبیق آن با مفاهیم مدیریتی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که همسویی مدیریت با بصیرت، موجب تسریع در دستیابی به اهداف، افزایش درایت و هوشیاری در مواجهه با شرایط پیچیده، پرهیز از تسلیم‌شدگی، تمایز قاطع حق از ناحق و بهره‌گیری از تجارب گذشته به عنوان الگوهای راهنما می‌گردد. بر این اساس، مدیر بصیر بر اساس آموزه‌های وحیانی، فردی است که از ترکیب بینش عمیق، عقلانیت، هوشیاری مستمر و درک جامع برخوردار است. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11907.html قرآن کریم با بهره‌گیری از الگوی فرعون، تصویری جامع و ساختاریافته از «مستکبران» ارائه می‌دهد که فراتر از روایت تاریخی صرف، قابلیت بسط به نظام‌های سلطه‌گر معاصر را دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی‑تحلیلی و با مراجعه به تفاسیر معتبر، در پی شناسایی مؤلفه‌های رفتاری فرعون در قرآن و سپس بسط آنها به جریان استکبار جهانی امروز است. بر اساس یافته‌های پژوهش، هفت مؤلفه رفتاری بنیادین از تصویر فرعون قرآنی قابل استخراج است: تکذیب حق، استکبارورزی، خودبرتربینی، طغیان و سرکشی، تهدید و ارعاب، تحمیق و تخدیر عقول، و گمراه‌سازی. این مؤلفه‌ها در سه سطح شناختی (باورهای کاذب)، رفتاری (اقدامات عملیاتی) و ارزشی‑هویتی (جهان‌بینی خودخدابنیان) قابل تحلیل هستند. بسط این الگو به نظام سلطه معاصر نشان می‌دهد که «هندسه رفتاری استکبار» در طول تاریخ ثابت مانده و تنها ابزارهای آن تغییر کرده است؛ از انکار حقیقت در رسانه‌های جریان اصلی تا تحریم‌های فلج‌کننده، از صنعت سرگرمی و تحمیق توده‌ها تا جنگ روایت‌ها و تخریب شخصیت رهبران مقاومت. نظریه «تصویرشناسی رفتاری» قرآنی می‌تواند به‌عنوان یک چارچوب تحلیلی بومی برای جریان‌شناسی استکبار جهانی در علوم سیاسی، دانش سازمان و مدیریت، ارتباطات و مطالعات منطقه‌ای مورد استفاده قرار گیرد. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11908.html غزوه احد به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نبردهای صدر اسلام، نه‌تنها از منظر نظامی، بلکه از نظر مدیریت نیروی انسانی و الگوی رهبری اجتماعی دارای دلالت‌های عمیق قرآنی و تمدنی است. پژوهش پیش‌رو با هدف گونه‌شناسی کنشگران اجتماعی در این غزوه و استخراج الگویی قرآنی برای مدیریت منابع انسانی و تمدن‌سازی اسلامی انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی‑ تحلیلی و مبتنی بر تفسیر قرآن کریم به همراه تحلیل اسناد تاریخی معتبر است. یافته‌ها نشان می‌دهد که جامعه مسلمانان مدینه در آستانه جنگ احد از تنوع نیروهای ایمانی، منافقانه، سست‌ایمان و عوامل نفوذی برخوردار بوده و قرآن کریم در سوره آل‌عمران برای هر طیف، واکنشی متناسب و راهبردی ارائه داده است. در بخش نخست، چهارگروه اصلی (منافقان، عوامل نفوذی، دنیاگرایان و پایمردان) شناسایی و نقش هر یک تحلیل شده است. در بخش دوم، بر اساس الگوی نبوی، اصول مدیریتی همچون مقاومت روانی، گزینش شایسته‌محور، تصمیم‌گیری مشارکتی با توکل، تلفیق تخصص و اخلاق، و ارزیابی مبتنی بر خودکنترلی استخراج گردیده است. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که غزوه احد الگویی جامع برای مدیریت بحران‌های اجتماعی و سازمانی در جهان اسلام معاصر ارائه می‌دهد و می‌تواند مبنای نظریه‌پردازی در حوزه مدیریت منابع انسانی اسلامی و تمدن‌سازی قرآنی قرار گیرد. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11909.html اکوتروریسم یکی از مهمترین عوامل سیاسی- اعتقادی در تخریب محیط زیست می­باشد که طی این فرایند از سوی گروه­های تروریستی و در راستای تحقق اهداف اعتقادی و سیاسی، اقدام به تخریب محیط می‌شود. شکل‌گیری تعداد زیادی فرقه‌های آخرالزمانی که از یک طرف هر کدام از آنها با استنباط‌های نادرست و طرفدارانه نشأت گرفته از اندیشه‌های مذهبی متعدد و تلفیق آنها، تفاسیری که از نظر عقلی قابل پذیرش نبوده، ارائه می‌دهند و از طرف دیگر گرایش شدید این فرقه‌ها به استفاده مخرب از عوامل زیست محیطی در ابراز و ارائه عقایدشان تلاش می‌کنند. هدف اصلی در این پژوهش، بررسی مقایسه‌ای اکوتروریسم از دیدگاه قرآن و سایر مکاتب ماتریالیستی در ایجاد آرمانشهر است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و جمع‌آوری اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه­ای بوده و بر اساس قیاس آنها با تفاسیر قرآنی به انجام رسیده است. نتایج حاصل نشان داد که رفتارهای اکوتروریستی را باید نتیجه عوامل مختلفی از قبیل عوامل جامعه شناختی، روان شناختی، اقتصادی، فرقه­ای، مذهبی و غیره دانست. در عین حال مطالعات درخصوص فرقه­های اکوتروریستی آخرالزمانی نشان داد پیروان آنها نگرش مالکانه نسبت به محیط دارند. در مقابل با اندیشه در مفاهیم قرانی مشاهده می­شود که دیدگاه اسلام به رابطه انسان و محیط به گونه‌ایست که انسان را همگام با محیط و نه در مقابل و مسلط بر آن می­داند و نقش انسان را در توسعه و عمران آن برمی‌شمرد. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11910.html مقام صبر در عرفان اسلامی، فراتر از یک فضیلت فردی، به‌عنوان یکی از ارکان اصلی سلوک الی‌الله و نیرویی تمدن‌ساز در روابط انسانی تلقی می‌شود. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و استناد به آیات قرآن کریم، روایات اهل‌بیت(ع) و آرای عارفان برجسته، به تبیین کارکردهای مقام صبر در استحکام روابط خانوادگی می‌پردازد. خانواده در منظومه معرفتی اسلام، کانون مودّت، رحمت و آرامش روحی و بستر اصلی تربیت اخلاقی و معنوی معرفی شده است. صبر در این عرصه، نقش محوری در مدیریت تعاملات زناشویی، تحمل چالش‌های معیشتی، تربیت فرزندان، و مواجهه با ابتلائات و تقدیرات الهی ایفا می‌کند. این فضیلت، با تبدیل خانه به «خانقاه حقیقی سالک»، ناملایمات را به فرصت‌های تزکیه نفس و تعالی جمعی بدل می‌سازد؛ از صبر در ارتباطات عاطفی و معاشرت بالمعروف گرفته تا صبر عاشقانه در تنگناهای اقتصادی، صبر تربیتی به‌عنوان جهاد اکبر خانوادگی، و نهایتاً صبر توحیدی به‌مثابه تسلیم و رضا در برابر قضای الهی. نتایج نشان می‌دهد که صبر نه‌تنها مانع فروپاشی پیوندهای خانوادگی در برابر تنش‌ها و مصائب می‌شود، بلکه خانواده را به محیطی امن برای رشد ایمانی، تقویت همدلی و دستیابی به قرب الهی تبدیل می‌کند. در نهایت، نهادینه‌سازی مقام صبر در روابط خانوادگی، زمینه‌ساز تحقق سبک زندگی توحیدی و جامعه‌ای اخلاق‌مدار و تاب‌آور خواهد بود. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11911.html پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی «دفاع تمدنی» از ساحت رسالت و اقتدار امت اسلامی، بر پایه بیانیه گام دوم انقلاب و اندیشه‌های تفسیری امام خامنه‌ای انجام شده است و این تحقیق با روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد استنتاجی، در پی پاسخ به این پرسش اصلی است که چگونه می‌توان با تکیه بر منظومه فکری بیانیه گام دوم و رهیافت‌های تفسیری رهبر انقلاب، از رویکرد صرفاً واکنشی و پدافندی در صیانت از حریم نبوت، به سوی یک مدل بازدارنده، فعال و تمدنی گذار کرد و یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دفاع تمدنی، فرآیندی چندلایه و مبتنی بر تبدیل تهدیدهای هویتی به پروژه‌ای سازنده است که در سه محور کلان قابل تحلیل است: نخست، در سطح «گفتمان»، بر پایه پیوند عزت ملی با عزت الهی- نبوی و مرزبندی استکبارستیزانه به‌مثابه تجلی عملی توحید استوار می‌گردد. دوم، در سطح «مؤلفه‌های تمدن‌ساز»، با محوریت سه رکن علم و پژوهش، اقتصاد مقاومتی و اخلاق و معنویت شکل می‌گیرد. سوم، در سطح «راهبردهای عملیاتی»، در قالب توانمندسازی زیرساختی (تجلی «قوه» قرآنی)، جهاد تبیین جوانان و مرزبندی فعال متجلی می‌شود و حاصل پژوهش آن است که بیانیه گام دوم، با خوانش تمدنی و تفسیری، الگویی یکپارچه ارائه می‌دهد که در آن، دفاع از ساحت رسالت، خود بخشی پیش‌ران از فرآیند ساخت تمدن نوین اسلامی و احیای اقتدار جهانی امت است. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11912.html سوره مبارکه لقمان به مثابۀ گنجینه‌ای از حکمت وحیانی، بستری ممتاز برای واکاوی بنیادهای اصیل تربیت انسان در ابعاد فردی، اخلاقی و معنوی فراهم می‌آورد. پژوهش پیش‌رو با رویکردی توصیفی تحلیلی و با تمرکز بر آیات این سوره، به‌ویژه نصایح حکیمانۀ لقمان علیه‌السلام به فرزندش، در صدد استنباط و تبیین اصول بنیادین تربیت برآمده است. یافته‌ها حاکی از آن است که بنیادهای تربیتی در پرتو این سوره بر شش محور اساسی استوار می‌گردد: تکریم و تشویق متربی برای تقویت عزت نفس و انگیزش درونی؛ کاربست متوازن تنبیه و تشویق در جهت اصلاح رفتار و تثبیت ارزش‌ها؛ ضرورت برنامه‌ریزی راهبردی و نظام‌مند در فرایند تربیت؛ لزوم نظارت و هدایت مستمر بر سیر رشد و تعالی متربی؛ حاکم‌سازی معنویت و ارزش‌های الهی در کانون خانواده به‌مثابه بستر اصلی تربیت؛ و پرورش آینده‌نگری و مسئولیت‌پذیری در قبال پیامدهای اعمال در حیات دنیوی و اخروی. این بنیادها در تعامل با یکدیگر، رویکردی جامع و ژرف را ترسیم می‌کنند که افزون بر اصلاح رفتارهای ظاهری، به تزکیه باطن، تقویت بنیان‌های فکری و تعالی روحی متربی اهتمام می‌ورزد و الگویی کاربردی و کارآمد برای مربیان، به‌ویژه والدین، در مسیر تربیت نسلی صالح، مسئولیت‌پذیر و بصیر ارائه می‌دهد. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11913.html مدیریت زمان یکی از مباحث مهم وکار بردی در زندگی انسان‌ است. مسئله اصلی تحقیق حاضر این است که چه راهکارهایی از نظرگاه قرآن کریم موجب مدیریت زمان می‌شود؟ و چه مراحلی را برای مدیریت زمان می‌شود در نظر گرفت؟ از آن جا که زمان از مهم‌ترین سرمایه‌های خدادادی انسان است، نقش حیاتی‌ در زندگی انسان ایفا می‌کند. علیرغم اهمیت زمان، بسیاری از افراد بدون توجه به این نعمت بی‌بدیل الهی، آن را از دست می‌دهند. مدیریت بهینه زمان شرط لازم برای موفقیت و دستیابی به اهداف مورد نظر است و پژوهش حاضرکوشیده است تا مراحل مدیریت زمان را در سه سطحِ مبانی ارزشی، راهبردها و مهارت‌های اجرایی را با روش توصیفی – تحلیلی به بحث گیرد و تحلیل نماید. نتایجی و برایند تحقیق نشان می‌دهد که با رعایت و کاربست مواردی چون: تفویض کار به دیگران، متابعت از الگوهای موفق در مدیریت زمان، دوری از جلسات تکراری و بی‌فایده، هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی دقیق و به‌موقع، تبعیت از برنامه‌ها، اولویت‌بندی کارهای روزمره، انجام‌دادن به‌موقع کارهای و هدف‌گذاری دقیق در برکارها، توجه به فرصت‌ها، توزیع نماز در اوقات پنج‌گانه، توجه به آخرت و استفاده از مدیریت مشارکتی، وکاربست و عملیاتی‌سازی این‌ها منجر به مدیریت زمان و صرفه‌جویی در آن خواهد شد. هم‌چنان نتایج تحقیق نشان داد که مدیریت زمان از منظر قرآن، نه‌تنها به معنای سازماندهی و برنامه‌ریزی، یلکه شامل توجه به ارزش‌های معنوی، اخلاقی و زندگی آخرتی نیز می‌شود که به مواردی در متن تحقیق اشاره رفته است. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_11914.html منابع قدرت رهبران شامل عناصری است که در افزایش نفوذ و قدرت رهبر مؤثر بوده و بستر مناسب برای تصمیم‌ها و فعالیت رهبر را در جهت هدایت جامعه و سازمان هموار می‌سازد و رهبران سازمان با استفاده از این عناصری در جهت تأیید و تقویت رهبری خود بهره می‌برند. ازطرف دیگر قرآن به عنوان کتاب دانش هدایت بشر و قانون اساسی زندگی مسیرهای سالم و وثیق را احتوا نموده که در ابعاد مختلف زندگی فردی و سازمانی حایز اهمیت است. هدف پژوهش حاضر بررسی منابع قدرت رهبران از منظر قرآن کریم هست. در این راستا، به استفاده از روش تفسیر موضوعی شهید صدر(روش استنطاقی) منابع قدرت رهبران در گزاره‌های قرآنی مورد واکاوی قرارگرفته است و مدل از منابع قدرت رهبران درآیات قرآن ارائه‌شده است. نتایج حاکی از آن است که به نظر می‌رسد که قران کریم منابع قدرت رهبران را متمایز از عناصر مطرح در دانش مدیریت دانسته و در سه محور شخصیت، رفتار و معنویت می‌توان، تحلیل کرد؛ عناصر محور قدرت شخصیت شامل تخصص و آگاهی، سلامت و توانایی جسمی و شجاعت و در محور قدرت رفتاری شامل عدالت، شفقت و مهربانی، صبر و بردباری، شور و مشورت وامانت داری و در محور قدرت معنویت به مفاهیم چون ایمان و اطاعت‌پذیری، تقوا و توکل پرداخت. درنتیجه منابع قدرت رهبران در قرآن و نظریات مدیریت هم ازنظر عوامل دخیل در محورهای منابع قدرت و هم ازنظر ابعاد و محتوا متفاوت بوده و مدل جدید از منابع و عناصر قدرت را ارائه می‌دهد. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_6837.html قرآن کتاب هدایت (بقره/ 3، یوسف /57 و ...)، موعظه (یونس/57 )، ذکر (انبیاء/50 )، شفا (اسرا،/82 )، تذکره (حاقه/48 )، بشیر و نذیر (نمل/2، فصلت/3و4)، مَثَل(تحریم/11) و …. است. قرآن ناظر به مبانی، اصول، روش‌ها، ساحت‌ها و الگوها برای تربیت انسان‌های ربانی است و در پی تربیت انسان‌هایی ربانی همچون پیامبران و پیشوایان معصوم است. هدف این تحقیق بررسی و تبیین شیوه‌های کلی تربیتی قرآن است و به منظور وصول به هدف فوق، روش پژوهش نیز تحلیلی- اسنادی است که از جمله روش‌های کیفی در حوزه پژوهش‌های علوم انسانی به شمار می‏رود. نتایج تحقیق نیز نشان می‌دهد در قرآن روش‌های متعددی در زمینه تربیت انسان مطرح است. مهم‌ترین روش‌های تربیت قرآنی که طریق یا راه‌های رسیدن به اهداف و مبانی تربیت می‌باشند. عباتند از روش‌های تربیت قرآنی بر اساس حوزه تأثیر، نوع تأثیر، ابعاد و ساحت‌های تربیت، گستره و قلمرو روش‌های تربیتی، بر اساس نتیجه روش، از جهت اشتراک و اختصاص و روش‌های عام و خاص تربیت قرآنی. بنابراین توجه به روش‌های تربیتی قرآن زمینه تحقق تربیت جامع در بعد فردی و اجتماعی را مهیا می‌سازد. کلیدواژگان: قرآن، تربیت، روش‌های تربیت. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_6838.html اعتقاد به حسابرسی پس از مرگ، از جمله باورهایی است که تاثیر بسزایی در سبک زندگی انسان دارد. اعتقاد به معاد، نگرش انسان را به زندگی این دنیا تغییر داده و آن را ابزارى در جهت رسیدن به اهداف والاى انسانى و رسیدن به زندگى جاوید و سعادتمندانه قرار مى‏دهد. این اعتقاد در ساحت زندگی خانوادگی نیز آثار روشنی دارد که در تشکیل، دوام و آسیب زدایی از آن، نقش آفرینی می کند. تامل و تفکر در آیات قرآن کریم و استنطاق از این کتاب مقدس نشان از آن دارد که شخص معتقد به حسابرسی و جزای الهی، در انتخاب همسر خویش معیارهای الهی را مد نظر قرار داده و با حاکم کردن محبت و رحمت در فضای خانواده راه را بر آسیبهایی همچون بی توجهی، کینه، افتراء و خیانت، که تزلزل این نهاد مقدس را به همراه خواهد داشت، می بندد. از سوی دیگر، باورداشت روز واپسین کمک شایانی به حل مشکلات و تحمل کمبودها در زندگی خانوادگی می کند. قرآن کریم بر نقش معادباوری در اخلاص و نیز مسولیت پذیری اعضای خانواده و توجه به نیازهای دیگر اعضا، تاکید می کند که این مسئله خود نقش بسزایی در استحکام نظام خانواده دارد. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_6839.html بیانیه گام دوم انقلاب در چهل سالگی انقلاب اسلامی توسط رهبر معظم انقلاب با هدف تبیین چشم انداز چهل ساله دوم انقلاب ابلاغ گردید. بی شک فقرات این بیانیه مبتنی بر مبانی دینی است و اگر بخواهیم این بیانیه را از نگاه قرآن و سنت مورد بررسی قرار دهیم یکی از موارد آن بررسی آن با قواعد فقهی است و به مناسبت روح حاکم بر این بیانیه از جمله این قواعد، «قاعده نفی سبیل» است. این قاعده به طور مستقیم برگرفته از آیات و روایات است و می‌توان ابعاد مختلف بیانیه از جمله ابعاد فرهنگی را به صورت تطبیقی با این قاعده مورد بررسی قرار داد. در این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با اسناد کتابخانه ای در پی آن بودیم با استناد به «قاعده نفی سبیل» هر گونه تسلط و برتری بیگانگان در ابعاد فرهنگی بیانیه گام دوم را مورد بررسی قرار دهیم. یافته های این پژوهش مبین این حقیقت است که: اولاً رهبر معظم انقلاب با ظرافت تمام، در ابعاد مختلف بیانه، از جمله ابعاد فرهنگی به این قاعده پایبند بوده اند. ثانیاً، با بهره گیری از مبانی، اصول و قواعد مختلف از جمله قاعده فقهی «نفی سبیل» در صدد نفی هرگونه تسلط بیگانگان در ابعاد فرهنگی جامعه اسلامی همچون علم و دانش، رسانه و سبک زندگی بوده اند. به گونه ای که اگر این حساسیت ها، دقت ها و پایبندی ها به مبانی، اصول و قواعد اسلام و انقلابی نبود، پیامدهای جبران ناپذیری از طریق همین بیانیه متوجه آتیه انقلاب، جامعه اسلامی و انقلابی ایران می بود. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_7032.html برای تحقق اهداف انبیای الهی و هدایت بشر، انقلابی بودن نقش بسیار مهمی دارد. از مهمترین عوامل برپائی انقلاب اسلامی در ایران و استمرار آن، انقلابی بودن رهبری و دست پروردگان او، بوده و هست. یکی از اهداف مقام عظمای ولایت در بیانیه گام دوم انقلاب، تربیت جامعه انقلابی است که می تواند بستر را، برای انقلاب جهانی امام مهدی موعود(عج)، و تمدن سازی نوین اسلامی، فراهم سازد. از اینرو، مسأله این پژوهش، بررسی راهکارهای تربیت جامعه انقلابی در رهنمودهای امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری، مبتنی بر قرآن و حدیث و نقش آن در ساخت تمدن نوین اسلامی است که با روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. این پژوهش به دو نتیجه مهم دست یافته است: یکی این که در رهنمودهای امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری مبتنی بر آیات و روایات، بر سیزده راهکار تربیتی برای پرورش جامعه انقلابی تأکید شده است. و دوم اینکه هفده نقش این راهکارهای تربیتی در بستر سازی تمدن نوین اسلامی تبیین شده است. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_7033.html انقلاب اسلامی، تحولی عمیق در ابعاد عقیدتی، روحی و رفتاری مردم مسلمان ایران به شمار می آید. تحول مذکور، بر اساس دارائی های اعتقادی، روحی و رفتاری ایجاد شد که در قرآن کریم، به آنها در آیات مختلف اشاره گردیده است. پیش فرضهایی که به نوبه خود، هر کدام به تنهایی ایجاب تداوم و استمرار انقلاب اسلامی را به همراه خود دارند. آموزه های عقیدتی، اخلاقی و عملی، از جمله مبانی قرانی محسوب می‌شوند که مفاد صریح برخی از آیات متعدد قرآن هستند. در این نوشتار، سعی می‌شود با بهره گیری از شیوه توصیفی و تحلیلی به تبیین مبانی فوق پرداخته بشود. با تأمل در آیات فوق، معلوم می‌گردد مبانی قرانی محسوب در پیدایش انقلاب، همانند: حق تعیین سرنوشت، حق بهره مندی از فیوضات پیامبر (ص)، حق اجابت حیات معنوی و ... از جمله مبانی قرانی در تداوم انقلاب هم به شمار می‌آیند. در نتیجه، استمرار انقلاب همانند پیدایش آن، منطبق بر مفاد و مقاصد آیات است. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_7065.html بیانیه گام دوم انقلاب در چهل سالگی انقلاب اسلامی ایران توسط رهبر معظم انقلاب با هدف تبیین چشم انداز چهل ساله دوم انقلاب ابلاغ گردید. بی شک فقرات این بیانیه مبتنی بر مبانی دینی است و اگر بخواهیم این بیانیه را از نگاه قرآن و سنت مورد بررسی قرار دهیم یکی از موارد آن بررسی آن با قواعد فقهی است و به مناسبت روح حاکم بر بیانیه از جمله این قواعد، «قاعده نفی سبیل» است. این قاعده به طور مستقیم برگرفته از آیات و روایات است و می‌توان ابعاد مختلف بیانیه از جمله ابعاد فرهنگی آن را با این قاعده مورد بررسی قرار داد. در این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با اسناد کتابخانه ای در پی آن بودیم تا با استناد به «قاعده نفی سبیل» هر گونه تسلط و برتری بیگانگان در ابعاد فرهنگی بیانیه گام دوم را مورد بررسی قرار دهیم. یافته های این پژوهش مبین این حقیقت است که: اولاً رهبر معظم انقلاب با ظرافت تمام، در ابعاد مختلف بیانیه، از جمله ابعاد فرهنگی به این قاعده پایبند بوده اند. ثانیاً، با بهره گیری از مبانی، اصول و قواعد مختلف از جمله قاعده فقهی «نفی سبیل» در صدد نفی هرگونه تسلط بیگانگان در ابعاد فرهنگی جامعه اسلامی همچون علم و دانش، رسانه و سبک زندگی بوده اند. به گونه ای که اگر این حساسیت ها، دقت ها و پایبندی ها به مبانی، اصول و قواعد اسلام و انقلابی نبود، پیامدهای جبران ناپذیری از طریق همین بیانیه متوجه آتیه انقلاب و جامعه اسلامی و انقلابی ایران می بود. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_8518.html گونه‌شناسی قدرت و سازوکارهای نفوذ رهبر از منظر قرآن چکیده مسائل رهبرى با روان بشر سر و کار دارد. جلب همکارى و به حرکت در آوردن آنها به سوى هدفى مقدّس و عالى مهارت و ظرافتی فوق‌العاده مى‏‌خواهد. امروز پس از پیشرفت‌هاى حیرت‌انگیز روان‌شناسى، جامعه‌‏شناسى، انسان‌شناسى و مدیریت، هنگامى که سیره رهبرى اولیای خدا مطالعه می‌شود به دست می‌آید که دقیق‌‏ترین ملاحظات روانى و بر اصول دقیق علمى رهبرى منطبق است؛ بنابراین مى‏‌توانستند تا اعماق دل‌هاى مردم نفوذ کنند؛ مردم آنچه داشتند را در طبق اخلاص مى‏‌گذاشتند. با این وجود، دانش مدیریت و رهبری هنوز بر ناشناختگی و ناکافی بودن دستاوردها برای شناخت و نفوذ بر ابعاد پنهان انسان اعتراف دارد. قرآن کریم، با بیان رهبری پیامبران، سازوکارهای گوناگون و اثربخشی را برای نفوذ در اختیار رهبران قرار می‌دهد. روش پژوهش در این مقاله برای یافتن پاسخِ مسئله پژوهش از قرآن کریم، تفسیر موضوعی شهید صدر بوده است. نتیجه آن شد که قدرت رهبر بر سه گونه «قدرت تخصص و اطلاعات»، «قدرت اخلاق» و «قدرت معنوی» استوار است. هریک از این قدرت‌ها برای اثرگذاری بر بُعد خاصی از وجود آدمی کارآمد می‌باشد. همچنین برای نفوذ، 13 سازوکار به دست آمد که رهبر باید از آنها با توجه به سطح دانش، شرایط عاطفی و وضعیت روحی مخاطبان استفاده کند. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_10159.html نگارشهای تدوین یافته در راستای مدیریت قرآنی قابل نقد و بررسی از نظر قوت و ضعف های آنها از جهت ساختاری، روشی و محتوایی می باشد که برای تکمیل آنها صورت می گیرد. معمولا اینگونه نگارشها به صورت روش کیفی می باشند. در پژوهشهای مدیریت از نظر قرآن به این نتیجه می رسیم که قرآن کریم مطالب در رابطه با مدیریت را قبل از پیدایش علم مدیریت نوین بیان کرده است. دلایل قرآنی مبنی بر یافته های آیات مدیریتی قابل شرح و تبیین بیشتر بوده و با دقت در همه قرآن و صدر و ذیل آیات، مطالب دقیقتر مدیریتی قابل کشف و تبیین می باشد. در بخش توصیف کلی کتاب، بعد از معرفی اجمالی مؤلف و کتاب، به صورت کلی همه کتاب مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته و نقاط قوت و ضعف کتاب از جهت ساختاری تمام کتاب مورد بررسی قرار گرفته است. مطالب کتاب به صورت گزارشی و خلاصه بیان شده و تنها موارد لازم و قسمت آیات مورد بررسی قرار گرفته و شامل مقدمه مؤلف، درآمد در رابطه با مدیریت و بخش اول کتاب (تصمیم گیری) و دو فصل از بخش دوم کتاب (برنامه ریزی) را شامل می شود. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_10160.html ارتباطات که نقش اطلاعاتی و اطلاع‌رسانی در اجتماع و سازمان را دارد، جزء مسئولیت‌های مهم دانش رفتار سازمانی مدیریت به حساب آمده و نقش مدیر و کارآمدی او را در پی دارد. مباحث مهم در ارتباطات شامل: ارتباطات رسمی و غیر رسمی، ارتباط بالا به پایین و بالعکس و ارتباط مورب، ارتباط کلامی و نوشتاری می‌باشد. از نظر دانش مدیریت ارتباطات فرایندی است که بین مدیر و کارکنان رد و بدل پیام به قصد تفهیم و عمل صورت گرفته و این ارتباط شامل ارتباط میان فرد با خود، با طبیعت و دیگران است. قرآن کریم که کتاب هدایت است جوهره انسان را ارتباط دانسته و برای او ارتباطات جامع را تأیید کرده است. ارتباطات انسان در قرآن شامل شش نوع ارتباط انسان با خدا، خود، انسانهای دیگر، طبیعت، فرشته و جن می‌باشد. در سوره نازعات به جز ارتباط با جن بقیه موارد بیان شده است.کلمات کلیدی: قرآن کریم، سوره نازعات، مدیریت، ارتباطات http://qh.journals.miu.ac.ir/article_10161.html چکیده یکی از ارکان و وظایف مدیریت، برنامه‌ریزی است. تا آنجا که دست‌یابی به اهداف از قبل تعیین شده، بدون آن امکان‌پذیر نمی‌باشد. البته لازم به ذکر است، زمانی می‌تواند برنامه‌ریزی برای موفقیت و رسیدن به اهداف مفید و مؤثر واقع شود که مقتبس شده از آموزه‌های قرآنی و بر اساس رهنمودهای انبیا و اولیای الهی باشد. و در این زمینه امام خامنه ای در عصر کنونی به عنوان یک مدیر بی‌بدیل بوده و توانسته بیش از چهار دهه جامعه و فراتر از جامعه، را همراه با عمل مدیریت نموده است. نیز رهبری با بیانات و رهنمودهای مدبرانه به نحو احسن و اکمل برنامه‌ریزی در مدیریت را تبیین نموده است که در این پژوهش به مستندات قرآنی آن پرداخته می‌شود. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی و با تمسک به آموزه‌های وحیانی و بیانات امام خامنه ای، مسئله یاد شده را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. یافته‌های پژوهش برآن است که مستندات قرآنی برنامه‌ریزی راهبردی از نگاه امام خامنه ای بر مبنای همچون: تفکر و تلاش (اعراف/ 184و 176؛ لیل/ 4، مدثر/10)، امدادهای الهی و توسل (آل‌عمران/ 126)، توکل (آل‌عمران/159؛ مائده/35)، امیدواری (زمر/ 53)، صبر و استقامت (هود/ 112)، تدریج و گام به‌گام (بقره/ 249) و هدفمندی و آینده‌نگری (نحل/36) بوده است. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_10162.html روش‌شناسی مطالعه و تحقیقات قرآن و مدیریت با محوریت این مقاله بر اساس نتیجه بنیادی-توسعه‌ای و بر اساس هدف اکتشافی و بر اساس داده کیفی هست. از نظر منابع، روش تحقیق کتابخانه‌ای بوده، از نظر گردآوری تبیین مطالب، توصیفی هستند. در موارد نادری هم از روش تطبیقی بین نظرات و فرایند برنامه‌ریزی راهبردی علمی و برنامه‌ریزی راهبردی قرآنی استفاده شده است. روش تفسیر موضوعی درون قرآنی، روش تفسیر موضوعی برون قرآنی، روش کشف و استقراء و روش شبکه‌ای یا سیستمی از جمله روش‌های تفسیری مورد تکیه در این تحقیق است. هرچند سهم روش تفسیر موضوعی برون قرآنی موسوم به روش شهید صدر بیشتر از روش‌های دیگر و شاید اصلی‌ترین روش است. پس از استفاده اولیه از روش تفسیر موضوعی برون قرآنی و شناسایی محورهایی برای تحقیق و طرح سؤالاتی از قرآن، در بخش‌های مختلف، روش تفسیر موضوعی درون قرآنی مورد استفاده قرار خواهد گرفت تا موضوع محل بحث از منظر قرآن کریم مورد بررسی قرار گیرد. بهرگیری از قواعد تفسیری عام و خاص، روش-های تفسیری، آسیب‌شناسی مباحث میان رشته‌ای و دادن الگوواره در فرایند انجام مطالعه و تحقیقات نوین علوم میان رشته‌ای، از دیگر دست آوردهای این تحقیق می‌باشد. http://qh.journals.miu.ac.ir/article_10262.html خداوند بر اساس ربوبیت خود و برای هدایت بشر، پیامبران را ارسال و قوانین را از طریق آن‌ها نازل کرده است. یکی از پیامبران اولوا العزم حضرت نوح (ع) است که برای هدایت امت خود برنامه‌ریزی راهبردی تدوین، اجرا و ارزیابی کرده است. برنامه‌ریزی راهبردی آن حضرت بر اساس سه محور شناخت وضع موجود، ترسیم وضع مطلوب و راهبردهای نیل به وضع مطلوب صورت گرفته است. مقاله حاضر «مدل برنامه‌ریزی راهبردی در سازمان از منظر قرآن کریم با تأکید بر مطالعه موردی حضرت نوح (ع)» را با بهرگیری از روش میان رشته‌ای، مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که حضرت نوح (ع) با شناخت از وضع موجود امت خویش، وضعیت مطلوب را ترسیم و راهبردهای نیل به آن را ترسیم نموده است. بدین جهت آن حضرت برای نیل به وضع مطلوب، اقدام به طرح و ارائه‌ی راهبردهای گوناگونی همچون: ابلاغ صریح مأموریت، بشارت و انذار، عدم درخواست مزد، شفقت و دلسوزی، حفظ سرمایه انسانی، استقامت و اتکال به خدا و پیوند دادن بین امور معنوی و امور مادی کرده است. برنامه‌ریزی راهبردی حضرت نوح (ع) دارای امتیازاتی مانند انسانی، سازمانی و محیطی است که نسبت به برنامه‌ریزی راهبردی دانش مدیریتی از برجستگی‌های ویژه‌ای برخودار می‌باشد.