پشتیبانی

واکاوی گونه‌شناسی نیروهای اجتماعی در رهبری پیامبر (ص) در غزوه احد از منظر قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار قرآن و مدیریت، جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث

چکیده

غزوه احد به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نبردهای صدر اسلام، نه‌تنها از منظر نظامی، بلکه از نظر مدیریت نیروی انسانی و الگوی رهبری اجتماعی دارای دلالت‌های عمیق قرآنی و تمدنی است. پژوهش پیش‌رو با هدف گونه‌شناسی کنشگران اجتماعی در این غزوه و استخراج الگویی قرآنی برای مدیریت منابع انسانی و تمدن‌سازی اسلامی انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی‑ تحلیلی و مبتنی بر تفسیر قرآن کریم به همراه تحلیل اسناد تاریخی معتبر است. یافته‌ها نشان می‌دهد که جامعه مسلمانان مدینه در آستانه جنگ احد از تنوع نیروهای ایمانی، منافقانه، سست‌ایمان و عوامل نفوذی برخوردار بوده و قرآن کریم در سوره آل‌عمران برای هر طیف، واکنشی متناسب و راهبردی ارائه داده است. در بخش نخست، چهارگروه اصلی (منافقان، عوامل نفوذی، دنیاگرایان و پایمردان) شناسایی و نقش هر یک تحلیل شده است. در بخش دوم، بر اساس الگوی نبوی، اصول مدیریتی همچون مقاومت روانی، گزینش شایسته‌محور، تصمیم‌گیری مشارکتی با توکل، تلفیق تخصص و اخلاق، و ارزیابی مبتنی بر خودکنترلی استخراج گردیده است. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که غزوه احد الگویی جامع برای مدیریت بحران‌های اجتماعی و سازمانی در جهان اسلام معاصر ارائه می‌دهد و می‌تواند مبنای نظریه‌پردازی در حوزه مدیریت منابع انسانی اسلامی و تمدن‌سازی قرآنی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

مطالعات قرآن و علوم
دوره 9، شماره 18
اسفند 1404
صفحه 178-214

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار