پشتیبانی

کارکردهای مقام صبر در روابط خانوادگی از منظر عرفان اسلامی با عرضه بر آیات و روایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد تمام گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه باقر علوم

2 کارشناسی ارشد عرفان اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه

چکیده

مقام صبر در عرفان اسلامی، فراتر از یک فضیلت فردی، به‌عنوان یکی از ارکان اصلی سلوک الی‌الله و نیرویی تمدن‌ساز در روابط انسانی تلقی می‌شود. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و استناد به آیات قرآن کریم، روایات اهل‌بیت(ع) و آرای عارفان برجسته، به تبیین کارکردهای مقام صبر در استحکام روابط خانوادگی می‌پردازد. خانواده در منظومه معرفتی اسلام، کانون مودّت، رحمت و آرامش روحی و بستر اصلی تربیت اخلاقی و معنوی معرفی شده است. صبر در این عرصه، نقش محوری در مدیریت تعاملات زناشویی، تحمل چالش‌های معیشتی، تربیت فرزندان، و مواجهه با ابتلائات و تقدیرات الهی ایفا می‌کند. این فضیلت، با تبدیل خانه به «خانقاه حقیقی سالک»، ناملایمات را به فرصت‌های تزکیه نفس و تعالی جمعی بدل می‌سازد؛ از صبر در ارتباطات عاطفی و معاشرت بالمعروف گرفته تا صبر عاشقانه در تنگناهای اقتصادی، صبر تربیتی به‌عنوان جهاد اکبر خانوادگی، و نهایتاً صبر توحیدی به‌مثابه تسلیم و رضا در برابر قضای الهی. نتایج نشان می‌دهد که صبر نه‌تنها مانع فروپاشی پیوندهای خانوادگی در برابر تنش‌ها و مصائب می‌شود، بلکه خانواده را به محیطی امن برای رشد ایمانی، تقویت همدلی و دستیابی به قرب الهی تبدیل می‌کند. در نهایت، نهادینه‌سازی مقام صبر در روابط خانوادگی، زمینه‌ساز تحقق سبک زندگی توحیدی و جامعه‌ای اخلاق‌مدار و تاب‌آور خواهد بود.

کلیدواژه‌ها